بــــیــــوتــــکــــنــــولـــــوژی

تشریح خرگوش
مشخصات ظاهری:
الف) سر: درنمای جلوی سر بخش‌های زیر قابل مشاهده است:
1- لب‌ بالائی كه شكاف‌دار بوده و شكاف مزبور تا سوراخهای بینی می‌رسد، در حالیكه لب پائینی تقسیم نشده است.
2- در آرواره‌ بالائی دو جفت دندان پیشین مشاهده می‌شود. جفت جلوئی بزرگ و جلو آمده و یك جفت كوچك و در عقب جفت اول قرار دارند. آرواره پائینی فقط یك جفت دندان پیشین دارد.
3- چشم‌های برآمده كه پلك‌های بالائی و پائینی و پلك سوم یا غشاء چشمك‌زن    (nictitating membrane) كه از گوشه داخلی چشم بطور عرضی كشیده شده است. آنها را می‌پوشاند.
4- اندامهای حسی بالای لب بالائی whiskers.
5- گوش‌های بزرگ خارجی
ب) تنه: از دو بخش تشكیل شده است؛ یكی سینه كه محكم بوده و بوسیله دنده‌ها نگهداری می‌شود و دیگری ناحیه شكم كه نرم است. در جانور ماده تعداد 4 تا 5 جفت غده پستان در سطح شكمی سینه و شكم دیده می‌شود. سر بوسیله گردن متحرك از تنه جدا می‌شود. پاهای عقبی بخوبی رشد كرده، در حالیكه پاهای جلوئی نسبتاً ضعیف می‌باشند. پاهای جلوئی 5 انگشت و پاهای عقبی 4 انگشت دارند. با باز نمودن اندامهای حركتی عقبی از یكدیگر اندامهای زیر را تعیین نمائید.
1- مخرج كه در پای دم واقع شده است.
2- ناحیه بدون مو در دو طرف مخرج كه غدد مولد بو (perineal gland) در آنجا باز می‌شوند.
3- منفذ ادراری تناسلی در حیوان نر یصورت سوراخی در انتهای پنیس می‌باشد كه در دو طرف آن كیسه‌های بیضه قرار دارند. در جانور ماده این منفذ بصورت شكافی (vulva) می‌باشد.
مطالعه اندامهای داخلی
الف) احشاء شكمی:شكافی طولی در سطح شكمی در خط میانی از ناحیه شرمگاهی بین دو پا تا غضروف استخوان سینه ایجاد كرده و پس از برداشتن پوست و عضلات شكم احشاء را نمایان سازید و دستگاههای مختلف را بشرح زیر مطالعه نمائید:
دستگاه گوارش: پس از باز نمودن حفره شكمی بدون آنكه اندامهای درونی را جابجا نمائید، بخش‌های زیر قابل مشاهده می‌باشد:
1- كبد بزرگ، لب‌دار به رنگ قرمز 2- معده 3- سنگوم گوارش تیره رنگ كه در عرض حفره شكمی كشیده شده است. 4- قولون (Colon) چین‌خورده به موازات سكوم. 5- قسمتهائی از بخش انتهائی روده باریك (Ileum) برنگ صورتی. 6- مثانه، در موقیكه پر از ادرار باشد بخوبی قابل مشاهده است.
قبل از مراحل بعدی تشریح مثانه را با فشار دادن آن تخلیه نمائید. 7- دیافراگم كه حفره شكمی را از قفسه سینه جدا می‌كند. 8- صفاق (peritoneum) كه بصورت ورقه شكاف نرمی سطح حفره شكمی را آستر كرده است. احشاء بوسیله روده بند (Mesentery) از دیواره شكم آویزان هستند. پس از مشاهده اندامهای بالا در وضعیت دست نخورده، با باز نمودن احشاء از یكدیگر بقیه قسمتهای دستگاه گوارش را بشرح زیر مطالعه نمائید.
دوازدهه (duodenum) یا بخش ابتدائی روده باریك كه U شكل است و به انتهای بخش پیلوریك معده متصل است. راست روده (Rectum) در عرض شاخه عقبی دوازدهه واقع شده است و بوسیله مواد دفعی درون آن قابل تشخیص می‌باشد. در بین دو شاخه دوازدهه لوزالمعده قرار دارد كه به رنگ صورتی است. مجرای پانكراس در شاخه دوم دوازدهه باز می‌شود، آنرا پیدا نمائید. علاوه بر اندامهای فوق بخشهای زیر را معین نموده و شكل كاملی ازدستگاه گوارش رسم نمائید: 1- معده: بخش كاردیاك و پیلوریك را مشخص سازید 2- طحال نسبتاً كشیده و بزرگ نزدیك معده. 3- كیسه صفرا به رنگ سبز تیره، كنار كبد جای دارد و با برگرداندن دوازدهه محل اتصال مجرای صفراوی را در پشت آن تعیین نمائید.
دستگاه ادراری تناسلی نر، شامل اندامهای زیر است:
1- كلیه ها كه به دیواره پشتی بدن چسبیده‌اند، به غده فوق كلیوی توجه نمائید.
2- لوله‌های جاذب كه ادرار را از كلیه‌ها دور می‌كنند.
3- مثانه كه لوله‌های جاذب در سطح پشتی به آن متصل می‌شوند. با كنار زدن مثانه به یك طرف كیسه اسپرم (seminal vesicle) را در سطح پشتی آن ملاحظه كنید.
4- لوله‌های اسپرم بر (vasa deferentia)، این لوله‌ها وارد كیسه اسپرم می‌شوند.
5- بیضه‌ها (Testes) كه در داخل كیسه بیضه بطرف خارج دیواره شكم قراردارند.
این كیسه بوسیله مجرائی بنام مجرای كشاله‌رانی (Inguinal canal) به حفره شكمی متصل می‌شود. با فشار پنیس و پاره كردن كیسه بیضه یكی از آنها را خارج سازید. حال دنباله مجرای اسپرم را بطرف بیضه‌ها تعقیب كرده تا جائیكه لوله‌های باریك و پیچ‌خورده، اپی‌دیدیم (Epididymes) را پیدا نمائید. اپی‌دیدم شامل دو بخش است یكی بالائی بنام كاپوت (Capuy) و دیگری پائینی بنام كاندا (Canda) می‌باشد.
6- مجرای ادراری تناسلی :(urethra) این بخش دیده نمی‌شود مگر آنكه بندلگنی را قطع نمائید، كیسه اسپرم در سطح پشتی این مجرا وارد آن می‌شود.
7- پنیس (penis) كه در یك غلاف پوستی بنام (prepuce) قرار دارد. مجرای ادراری از طریق آن به خارج باز می‌شود.
8- غدد مولد بو که بین مجرای ادراری تناسلی و رکتوم واقع شده اند.
.9 - غده پروستات توده لب داری است که ترشحاتش در نزدیکی سمینال ویزکول به مجرای ادراری تناسلی می ریزد. در عقب غده پروستات ، غده کوپر (Cowpers glands) واقع شده اند که عمل آن ها ناشناخته است.و این غدد به خوبی قابل دیدن نیستند.
دستگاه ادراری تناسلی ماده: پس از خارج نمودن لوله گوارش و برداشتن بخش شکمی میانی کمربند لگنی ، دستگاه ادراری تناسلی جانور غده را مطالعه نموده و بخش های زیر را در آن معیین کرده و شکل بکشید.



الف – بخش جلویی اویداکت پیچ خخورده بوده و لوله های فالوپ (Fallopian tube) نامیده می شود. ابتدای لوله های فالوپ، قیف های بزرگ واقع اند و تخمدان ها را در بر می گیرند. بخش عقبی اویداکت تشکیل رحم ها را می دهد که دیواره آن ضخیم است و محل رشد جنین می باشد.
ب – مهبل (Vagina) که از اتصال رحم ها به وجود امده است.
ج – ویستیبول (Vestibula) اندامی است که مثانه و مجرای ادراری تناسلی کوتاه در آن باز می شود.
د – مجرای ادراری تناسلی که توسط منفذ خارجی (Vulva) به بیرون می ریزد.
ه – غدد مولد بو و غدد راست روده ای (Vactal gland) همانند جنس نر وجود دارد. غدد کوپر کوچک و یا وجود ندارند. غده پروستات نیز موجود نمی باشد.
ب) باز کردن قفسه سینه و مطالعه اندام های آن:
یک شکاف در ابتدای خخط میانی جلو دیافراگم ایجاد کرده سپس شکاف را به سمت دو طرف قفسه سینه و دیواره جانبی به طرف سطح پشتی ادامه دهید. اما نه تا اندازه ای که دیافراگم کنده شود. حال بریدگی های دو طرف را به طرف بالا تا ناحیه گردن ادامه داده و در محل دومین دنده متوقف نمایید. در این موقع بخش های بریده شده را که شامل سطح شکمی قفسه سینه می باشد به طرف بالا بلند کنید و اندام های درون قفسه سینه را در جای خود به شرح زیر معین نمایید .


1- کلیه ها، غدد فوق کلیوی، میزنای 2-   تخمدان ها کوچک، بیضی شکل بوده و در عقب کلیه ها به دیواره پشتی بدن متصل اند. تخمدان ها ممکن است به وسیله چربی و بافت پیوندی پوشیده شده و آشکار نباشند. 3- مجرای تخم بر (اویداکت) که شامل بخشهای زیر است . 1- شش ها: به رنگ صورتی، شش راست از چهار لب و شش چپ از دو لب تشکیل شده است. به هر شش یک نایژه متصل است که از نای منشعب می شود. به حلقه های غضروفی نای توجه کنید. حنجره در ابتدای نای قرار دارد ، در صورت امکان شکاف حنجره و اپیگلوت را ببنید. 2- آبشامه شش ها : که در اطراف آن ها کشیده شده و شش ها را به جدار قفسه سینه متصل می کند. 3- دنده ها و ماهیچه های بین آن ها 4-قلب: که درون پریکارپ قرار دارد. در جانور جوان بخشی از قلب به وسیله غده تیموس که از بافت صورتی نرمی تشکیل شده ، پوشیده شده است. حال غده تیموس را برداشته و قلب و رگهای مربوط به آن را بدون آنکه از بدن خارج نمایید تا آنجا که امکان دارد تعیین محل نموده و مطالعه کنید. سپس رگهای مربوط به قلب را تا آنجا که امکان دارد تا فاصله ای دورتر از قلب بریده و قلب را از قفسه سینه خارج کرده و از بخش های مختلف ان شکل بکشید.